Koolhydraatinname tijdens een 120 minuten durende voetbalwedstrijd
Moet je meer koolhydraten innemen tijdens een voetbalwedstrijd met verlenging?
Titel: The effect of different carbohydrate ingestion rates on physical, skill and cognitive performance during extended simulated soccer: a randomized controlled trial
Auteurs: Wouter M. Peeters, Daniel Baines, Nina K. Billotto, Paul Catterson, Dan Hodges, Mark Hearris & Andreas M. Kasper
Jaar: 2025
Wetenschappelijk tijdschrift: Performance Nutrition
Achtergrond:
Koolhydraten zijn een essentiële macronutriënt voor sportprestaties. Tijdens intensieve training vormen ze de belangrijkste brandstofbron voor energieproductie. We kunnen koolhydraten in ons lichaam opslaan, maar in beperkte hoeveelheden. Een intensieve trainingssessie van ongeveer 90 minuten is voldoende om deze voorraden zodanig te verminderen dat vermoeidheid optreedt en de prestaties afnemen. Decennialang onderzoek heeft aangetoond dat het consumeren van koolhydraten tijdens duursporten het begin van vermoeidheid kan vertragen en zo de prestaties kan verbeteren. Hoe langer de training duurt, hoe hoger de aanbevolen hoeveelheid koolhydraten is. De meeste voetbalwedstrijden duren 90 minuten en op basis van een UEFA-consensusdocument van vooraanstaande onderzoekers wordt aanbevolen om 30-60 gram koolhydraten per uur te consumeren tijdens een wedstrijd. Maar in toernooien duren wedstrijden soms wel 120 minuten. Aanbevelingen voor de koolhydraatinname in dit scenario ontbreken, maar wellicht zou de inname door de langere duur hoger moeten liggen.
Wat we deden:
Een groep lokale voetballers van de jeugdopleiding kwam drie keer naar ons laboratorium om een simulatie van een voetbalwedstrijd van 120 minuten af te werken (op en neer rennen op een indoorbaan, afwisselend joggen, hardlopen en maximaal sprinten om de eisen van een echte wedstrijd na te bootsen). Bij elke gelegenheid kregen ze tijdens de simulatie verschillende hoeveelheden koolhydraten: drankjes die ofwel helemaal geen koolhydraten bevatten (placebo), 60 gram per uur (conform de huidige aanbevelingen voor wedstrijden van 90 minuten), of 90 gram per uur (door verschillende koolhydraatbronnen te combineren). Gedurende de simulaties volgden we de prestaties op verschillende belangrijke aspecten van voetbal: maximale sprinttijd over 15 meter, sprongkracht, cognitie (bijv. besluitvorming) en passvaardigheid.
Wetenschappelijk intermezzo: Koolhydraatbronnen en hoge inname tijdens inspanning?
Als we kijken naar de chemische structuur van een koolhydraat, kunnen we drie verschillende soorten monosacchariden (de kleinste eenheid van een koolhydraat) onderscheiden: glucose, galactose en fructose. Wanneer we koolhydraten in ons voedsel afbreken en verteren, komen ze in de dunne darm terecht, waar de voedingsstoffen vanuit de darmwand in de bloedbaan moeten worden opgenomen. Dit gebeurt via transportkanalen die ingebed zijn in de celwand die de darmwand van het bloed scheidt. Glucose en galactose gebruiken hetzelfde kanaal voor opname (SGLT1). Fructose gebruikt een ander kanaal (GLUT5). De opnamesnelheid (en dus de snelheid waarmee koolhydraten naar de spieren kunnen worden getransporteerd voor energieproductie) hangt af van het aantal beschikbare kanalen. Als er meer koolhydraten in de darmen aanwezig zijn dan er kanalen zijn, raken deze kanalen verzadigd (d.w.z. de opnamesnelheid bereikt een plateau/maximum en kan niet verder toenemen, zelfs niet als er meer koolhydraten worden gegeten). Er wordt aangenomen (dit zal in een toekomstige blog worden besproken) dat de maximale opnamesnelheid voor glucose ongeveer 1 g/min of 60 gram per uur is. Meer glucose eten verhoogt de absorptiesnelheid niet verder en, erger nog, omdat het in de darmen en maag blijft hangen, kan het ernstige maag-darmproblemen veroorzaken. En daar komt fructose om de hoek kijken. Omdat fructose een ander mechanisme gebruikt, kun je de koolhydraatinname verhogen tot ongeveer 90 gram per uur of zelfs meer door de twee verschillende koolhydraatbronnen te combineren (optimale verhoudingen zijn 2:1 (dus 60 gram glucose en 30 gram fructose) of 1:0,8 (60 gram glucose en ~50 gram fructose)). En het verbetert ook de prestaties!
Wat hebben we ontdekt:
Bij de analyse van de gegevens hebben we geen verschil gevonden tussen de drie behandelingen (zelfs niet tussen de controlegroep) voor geen van de uitkomsten! De sprintsnelheid nam in de loop van de tijd af, maar niet meer dan bij één van de behandelingen. De spronghoogte bleef in de loop van de tijd gelijk en cognitie en vaardigheid waren ook redelijk gelijk.
Wat betekent dit?
De bevindingen gaan in tegen de aanbevelingen van een UEFA-panel, dat stelt dat 30-60 gram per uur de prestaties kan verbeteren in vergelijking met geen koolhydraten. Wat zou de reden kunnen zijn voor deze tegenstrijdige bevindingen? Subtiele verschillen in het onderzoeksontwerp in vergelijking met eerdere experimenten die gunstige effecten van koolhydraatinname tijdens de wedstrijd aantoonden. In ons onderzoek Om de opzet te optimaliseren, gaven we onze deelnemers de dag voordat ze in ons laboratorium aankwamen eten en instructies om hun koolhydraatvoorraad te maximaliseren. Sommige studies die prestatievoordelen vonden tijdens 90 minuten, hielden hier geen rekening mee, of erger nog, lieten de deelnemers hun energiereserves de avond voor de test uitputten. Dat is niet iets wat in de praktijk gebeurt. Het zou dus mogelijk kunnen zijn dat het lichaam zelf vóór de wedstrijd voldoende energie had opgeslagen om de 120 minuten vol te houden zonder uitgeput te raken, en dat de extra koolhydraten die tijdens de wedstrijdsimulatie werden ingenomen, dus geen extra effect hadden. Betekent dit dat spelers geen koolhydraten hoeven te consumeren tijdens de wedstrijd? Ik zou spelers nog steeds aanraden om er wat te nemen als voorzorgsmaatregel/reserve om het risico op uitputting en vermoeidheid te minimaliseren. Maar de prioriteit moet liggen bij het garanderen van een goede prestatie.
Persoonlijke reflecties:
Samenwerkingen. Het onderzoek kwam aan het licht dankzij een directe vraag van de voedingsdeskundige van Newcastle United FC. Een geweldig voorbeeld van hoe professionals lacunes in hun voedingsstrategie en -aanpak signaleren en samenwerken met onderzoekers om via wetenschappelijke experimenten de antwoorden te vinden.
Link naar het volledige artikel, kopieer de URL: https://doi.org/10.1186/s44410-025-00015-5
